Vào tháng 11/2009, đài BBC đăng lời kêu gọi của Viktoria Cowley - một trong 99 em nhỏ được không vận từ Sài Gòn tới Anh vào năm 1975. Giờ đây, Viktoria đã tìm được nhiều bạn cùng được không vận đợt đó và đã trở về Việt Nam.
Vào tháng này cách đây 35 năm, tôi được đưa khỏi một cô nhi viện ở Việt Nam và bay qua 6300 dặm tới một đất nước xa lạ nhờ một tờ báo Anh.
Sau nhiều năm chiến tranh, thủ đô miền nam Việt Nam là Sài Gòn khi đó đang rung chuyển trong lúc quân đội Bắc Việt tiến gần.
Một đợt di tản khổng lồ diễn ra, khi hàng ngàn người lo sợ quân đội Cộng sản sẽ có đàn áp bạo lực. Trong số các bên đứng ra giúp di tản, có tờ báo Anh Daily Mail.
Tôi là một trong số 99 em bé được đưa tới nước Anh trên một chuyến chuyên cơ khi đó nhờ tờ Daily Mail. Trong vòng một năm sau, tôi đã sống với bố mẹ nuôi tại Eastbourne, Đông Sussex.
Gia đình mới của tôi chưa bao giờ giữ bí mật về quá khứ của tôi, và cuộc đời tôi trôi đi một cách hạnh phúc.
Nhưng đã nhiều năm, tôi hay vật vã với ý tưởng bắt đầu một hành trình tìm về quá khứ. Tôi luôn biết việc tìm kiếm thông tin về quá khứ sẽ khó khăn và có thể chẳng mang lại điều gì.
Tôi cũng không biết nên làm như thế nào, nên nhiều khi nghĩ tốt hơn có lẽ cứ quên nó đi và tiếp tục cuộc sống.
Khoảng cách đây một năm, tôi bắt tay vào tìm kiếm và gặp gỡ những người đã tới nước Anh trên cùng chuyến bay với tôi.
Ban đầu, đó là những cuộc gặp riêng lẻ, sau đó biến thành các cuộc đoàn tụ, vì ngày càng có nhiều các bạn con nuôi tham gia, và tôi bắt đầu đi xa hơn để gặp gỡ họ.
Tôi cảm thấy có sự liên kết với những trẻ sơ sinh khác cùng được Daily Mail không vận - những người cũng nghĩ như tôi và trông giống tôi.
Tuy nhiên, tôi cũng cảm thấy có sự khác biệt, vì tôi không biết gì về đất nước, về văn hóa nơi tôi sinh ra, và có vẻ như tôi là đứa con nuôi duy nhất chưa từng trở về Việt Nam.
Tôi đưa lên mạng internet một bức hình trang nhất của tờ Daily Mail, cho thấy tôi khi đó là một trẻ sơ sinh nằm giữa hai trẻ khác trên máy bay. Chỉ vài ngày sau đó, đứa trẻ nằm bên trái tôi trong dịp không vận nhìn thấy bức ảnh và nhận ra mình.
Anh ấy sống ở Wales, tên là Le Thanh. Cuối cùng tôi cũng tìm ra đứa trẻ nằm bên phải. Anh ấy tên là Chris Law và không thể tin được là lại sống ngay dưới cuối đường nhà tôi, ở Bexhill.
Cuối cùng, tôi tìm thấy toàn bộ hồ sơ về việc nhận tôi làm con nuôi. Hồ sơ này bao gồm các thư từ mang theo tin buồn là từ khi còn trong trại trẻ mồ côi ở Việt Nam, tôi chưa bao giờ được ai đến thăm và cũng chẳng có ai từng hỏi han gì về tôi cả.
Du khách ở quê nhà
Niềm mong muốn được trở về Việt Nam ngày càng trỗi dậy mạnh hơn. Càng biết nhiều thông tin, tôi càng muốn biết thêm về nơi tôi sinh ra và tại sao lại như thế.
Thế nên vài ngày sau năm mới, trong lúc Anh Quốc còn đang chìm trong đợt giá lạnh, tôi đáp máy bay trở về quê hương nhiệt đới của mình.
Sau vài ngày ở Việt Nam, một lúc đột nhiên tôi cảm nhận được mối dây ràng buộc. Đó là một cảm giác kỳ lạ và khó nói. Tôi cảm thấy mình là một phần trong xã hội này, và hoàn toàn được chấp nhận.
Tuy nhiên đồng thời, tôi vẫn bị coi là một du khách, có lẽ vì cách tôi ăn mặc, có lẽ vì tôi trông ngơ ngác, nhưng có điều gì đó luôn nói với người bản địa rằng tôi thực sự không thuộc về nơi này.
Thật lạ lùng. Tôi bị coi là một du khách tại chính đất nước mà tôi sinh ra, trong khi tại Anh - đất nước tôi sống phần lớn cuộc đời - tôi hay bị coi là người nước ngoài.
Sứ mạng đầu tiên của tôi tới Sài Gòn, hay ngày nay gọi là thành phố Hồ Chí Minh, là để tìm xem có ai còn nhớ người cha nuôi của tôi là Douglas hay không. Trước khi nhận tôi làm con nuôi, ông đã sống ở Việt Nam với mẹ nuôi tôi là Jennifer, khi ông làm việc cho hãng thuốc lá Anh Mỹ.
Lẽ ra ông đã có thể trả lời cho tôi một số câu hỏi, nhưng ông đã qua đời vào năm 1998, do vậy tôi hi vọng sẽ tìm thấy người còn nhớ ông. Nhưng đây là một chuyện vô vọng. Tôi quay trở lại nơi ông từng làm việc, tới con đường nơi ông từng ở, nhưng không ai có thể nhớ được người đàn ông Anh này.
Trại mồ côi bị dỡ bỏ
Có vẻ như để tìm thấy bất cứ điều gì, dù mức quan trọng đến đâu, cũng đều là chuyện khó khăn.
Cuối cùng tôi cũng phát hiện ra trại mồ côi từng nuôi tôi đã bị san bằng và thay vào đó bây giờ là một trường tiểu học. Phần duy nhất còn lại của trại mồ côi là một cái cây ở góc sân.
Tuy nhiên, tôi cũng đã tìm ra một số sư đã từng làm việc tại trại này khi tôi là đứa trẻ, và một trong số họ nhớ ra tôi.
Thật là một điều dễ chịu khi tìm thấy người có thể cho mình biết thông tin về trại mồ côi cũng như hoàn cảnh khi đó.
Tôi được kể là mẹ tôi đã bỏ tôi lại trại mồ côi khi bà ở trong tầm tuổi 30. Bà ở trong tình cảnh tuyệt vọng và không thể nào nuôi tôi được, thế nên bà để lại tôi cho trại mồ côi.
Tôi rất biết ơn người mẹ đẻ đã để tôi lại nơi an toàn. Tôi cũng rất mừng là cuối cùng đã trở về được Việt Nam. Người dân Việt Nam thật hiếu khách và dễ tính, và tôi thấy yêu thích được ở đất nước này. Hối tiếc duy nhất của tôi là đã không phát hiện ra điều này sớm hơn.
Viktoria Cowley chỉ là một đứa bé chập chững khi cô được máy bay đưa ra khỏi Việt Nam - là một trong 99 trẻ em được tờ báo Daily Mail đưa ra khỏi đất nước đang bị chiến tranh tàn phá. Giờ đây, cô đang tìm cách liên lạc lại với những người được không vận cùng đợt đang ở khắp nơi.
Viktoria Cowley không biết đích xác tuổi của mình, nhưng cô nghĩ năm nay cô khoảng 36 tuổi. Bị mồ côi từ bé trong cuộc chiến Việt Nam, cô thậm chí không biết cả tên bố mẹ mình.
Hồ sơ sớm nhất được lưu lại là từ tháng Tư năm 1975, khi cô xuất hiện trên trang nhất báo Daily Mail, lúc mới hai tuổi. Cô là một trong 99 trẻ em được không vận khỏi Sài Gòn, nhờ sứ mạng nhân đạo của tờ báo này trong lúc lực lượng cộng sản (Vietcong) tiến vào Sài Gòn lúc cuộc chiến đến hồi kết thúc.
Tít lớn của tờ báo khi đó tuyên bố các trẻ em mồ côi đã được an toàn, thoát khỏi một tương lai bấp bênh và có thể là số phận kinh khủng đang chờ đón.
Giờ đây, ba thập niên đã trôi qua kể từ khi tới nước Anh, Viktoria - hay còn gọi là Vikki, đang sống tại Eastbourne - mới bắt tay vào một sứ mạng của riêng mình, là kết nối lại với những người được đưa đi cùng đợt. Cho tới nay, cô đã liên lạc được với 15 người.
Cô tìm được người đầu tiên sau nhiều tuần tìm kiếm trên mạng thông tin về vụ không vận. “Cuối cùng tôi tìm thấy người đầu tiên - là người có tên giống tôi, và cũng ở cùng cô nhi viện với tôi ở Sài Gòn. Sau đó tôi liên hệ với cô ấy qua mạng và có người bạn đầu tiên cũng là người Việt được nhận làm con nuôi như tôi”.
Giờ đây, cô muốn tìm tiếp 83 người còn lại.
Cô nói: “Tôi rất muốn liên lạc với họ, chia sẻ câu chuyện, chỉ để tìm hiểu xem họ biết rõ về họ đến đâu, cũng như về vụ không vận khi đó”.
Cảm giác về bản thân
Vụ không vận diễn ra vào tháng Tư năm 1975, là ‘con đẻ’ của tổng biên tập báo Daily Mail khi đó là David English.
Chiến dịch này diễn ra sau khi có đợt sơ tán hơn 2000 trẻ mồ côi tới Mỹ, do Tổng thống Gerald Ford ra lệnh, mà rất nhiều trong số đó được cho là con của lính Mỹ.
Trong số 99 trẻ được đưa tới Anh, không phải tất cả đều là trẻ mồ côi và rất nhiều vẫn còn gia đình tại Việt Nam. Các em trong độ tuổi từ vài tháng đến vị thành niên.
Bản thân Vikki được nhận vào một gia đình ở Seaford, là khu nghỉ bên bờ biển tại Đông Sussex. Douglas Cowley, người khi đó đang làm việc ở Việt Nam, đã cùng vợ là Jennifer nhận cô làm con nuôi.
Cô chính thức được nhận làm con nuôi vào ngày 6/1/1976 - là ngày mà cô kỷ niệm làm sinh nhật của mình - và giờ đây cô làm việc cho cảnh sát Sussex.
Tuy nhiên, chỉ mãi gần đây Vikki mới quan tâm đến quá khứ của mình. Trong một thời gian dài, cô không muốn tìm hiểu, do sợ những chi tiết quá khứ có thể vừa đau buồn, vừa khó vượt qua.
“Tôi đã hài lòng với cuộc sống của mình, và biết rằng để tìm kiếm những câu trả lời cho các câu hỏi của mình có thể đơn giản là một việc làm không kết quả. Tôi ở trong một dạng như khủng hoảng về bản sắc. Thực tế là tôi đã từng không được ai yêu thương, hay mong muốn. Thế nhưng khi được nhận làm con nuôi, tôi đã được yêu thương”.
“Khi tôi còn rất nhỏ, cha mẹ tôi thường hay kể về chuyện nhận tôi làm con nuôi khi chúng tôi ngồi quanh bàn ăn bữa tối Chủ Nhật. Điều duy nhất tôi muốn nghe là tôi đặc biệt như thế nào và làm sao cha tôi lại chọn tôi trong tất cả lũ trẻ đó”.
Và trong một thời gian dài, cô đã sợ về những gì sẽ xảy ra nếu cô trở về Việt Nam để tìm kiếm câu trả lời.
“Tôi sợ giới chức Cộng sản sẽ không bao giờ cho tôi rời đi nữa. Cuộc sống tại một đất nước xa lạ, với ngôn ngữ tôi không hiểu, mất hoàn toàn những điều an toàn, an ninh là một điều kinh khủng. Thực tế này hằn sâu trong tâm trí tôi, hình thành một rào cản vĩnh viễn, một bức tường không lay chuyển nổi, khiến tôi hết tò mò về những gì đã xảy ra với tôi trước khi tôi tới nước Anh”.
“Thực tế này ngăn cản tôi tìm hiểu về một nền văn hóa mà tôi nhẽ ra có thể dễ dàng liên hệ, hoặc nhẽ ra đã dung dưỡng tôi”.
Mọi thứ bây giờ đã thay đổi. Vikki dùng các mạng giao tiếp xã hội để thiết lập các quan hệ với những người VN sống ở hải ngoại và tìm lại những người được đưa đi cùng đợt với cô. Cô còn lên kế hoạch về thăm quê hương lần đầu tiên vào năm tới.
“Giờ đây, tôi muốn tìm hiểu xem những gì đã thực sự xảy ra. Tôi muốn tìm hiểu về những gì đã tạo nên tôi”.
“Có thể tôi sẽ chẳng bao giờ tìm thấy mọi câu trả lời cho những câu hỏi của tôi, do không phải mọi thực tế đều được ghi lại, vì vậy chắc tôi sẽ phải ước đoán nhiều. Đó là lý do tại sao những người được nhận làm con nuôi khác là rất quan trọng. Với thực tế và những dự đoán, tôi có thể cố phác thảo ra câu chuyện đời mình ngày trước là thế nào”.
Vikki giờ đây thấy mình đang trong một hành trình xúc động khi cô tìm cách xâu chuỗi quá khứ mà cô đã từng chia sẻ với những người được không vận khỏi Sài Gòn đến nơi an toàn.
“Khi tôi chia sẻ và liên lạc được với thêm nhiều người, tôi càng hào hứng với sứ mệnh này. Tôi cũng cảm thấy quan tâm hơn tới những người tôi liên lạc, muốn giúp đỡ những người không được may mắn như tôi nhằm có thể trợ giúp hoặc cho họ thêm những mối quan hệ mới”.
Và nếu cuộc tìm kiếm những thông tin về thời thơ ấu không mang lại gì thì nó cũng được bù đắp bằng những người mà cô đã có dịp gặp gỡ trong hành trình.
“Tôi biết rằng tôi đã gặp được những người bạn trong cuộc đời thông qua một thực tế độc nhất là chúng tôi bắt đầu đời mình bằng hoàn cảnh không may mắn”.
“Cuộc không vận trẻ em ngày trước cứ như thể một tấm kính mà khi hạ cánh xuống nước Anh đã bị vỡ tan. Tôi giờ đây đang cố gắng tìm kiếm những mảnh vỡ để gắn lại tấm kính này”.
No comments:
Post a Comment