Hai Bà Trưng

 

Thù hận đôi lần chau khóe hạnh

Một trời loáng thoáng bóng sao rơi

Dồn sương vó ngựa xa non thẳm

Gạt gió chim bằng vượt dặm khơi

Ngang dọc non sông đường kiếm mã

Huy hoàng cung điện nếp cân đai

Bốn phương gió bão dồn chân ngựa

Tám nẻo mưa ngàn táp đóa mai

Máu đổ cốt xương thù vạn cổ

Ngai vàng đâu tính chuyện mai sau

Hồn người chín suối cười an ủi

Lệ nến năm canh rỏ ngậm ngùi

Lạc tướng quên đâu lời tuyết hận

Non hồng quét sạch bụi trần ai

Cờ tang điểm tướng nghiêm hàng trận

Gót ngọc gieo hoa ngát mấy trời

Ải bắc quân thù kinh vó ngựa

Giáp vàng khăn trở lạnh đầu voi

Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá

Trăng chếch ngôi trời bóng lẻ soi.

Ngân Giang – 1939

Trưng Nữ Vương lau phấn son mưu thù nhà - Mài gươm vang khúc toàn thắng hùng ca - Thu về giang san cho lừng uy gái Nam - Bầu trời Á sáng ngời ánh quang… (Trưng Nữ Vương, Thẩm Oánh) 

Sử ca về hai nữ anh hùng đã đốt lên ngọn lửa bất khuất đầu tiên của dân tộc, đã được nhạc sĩ tài hoa Thẩm Oánh mang đến cho biết bao thế hệ, không chỉ về lòng tự hào của một dân tộc hơn bốn ngàn năm đấu tranh để tồn tại, mà chúng ta còn tri ân các bà mẹ Việt: Truyền thống Âu Cơ đã bền bỉ chịu đựng, cần cù nhẫn nại nuôi dưỡng các thế hệ anh hùng.

Vài năm gần đây, không hiểu sao nhiều nơi thường kỷ niệm ghép ngày Hai Bà Trưng tử tiết ở dòng sông Hát ngày 6 tháng 2 âm lịch cùng với ngày Phụ nữ Quốc tế 8-3. “Kỷ niệm khuyến mãi” kiểu ghép một ngày kỷ niêm dương lịch với một ngày kỷ niệm âm lịch dường như rất là không ổn. Bởi ai cũng nằm lòng rằng, những ngày húy nhật của các danh nhân dân tộc trong lịch sử, của ông bà tổ tiên trong gia phả, luôn luôn được ghi chép bằng ngày tháng âm lịch; nhất là với Hai Bà Trưng: Hồn quốc gia mờ phai má đào - Nhà Việt lặng buồn, rầu rĩ, sầu đau - Xui lòng nhi nữ mau phục thù – Mê Linh ngợp trời cờ Việt sóng xô - Mang phấn son tô màu sơn hà - Lòng vì nước, vì nhà - Cho Việt Nam muôn đời hùng cường - Nhờ ơn đức Trưng Vương… 

Nhạc sĩ Thẩm Oánh viết tác phẩm ngợi ca hai vị nữ anh hùng trên âm giai Trưởng, với những chuỗi nốt móc có chấm và nốt móc hai để nhấn mạnh nhịp điệu hùng dũng của bài hát. Lời ca uy nghi và đầy màu sắc: Nợ nước phó tay người nhi nữ - Tình riêng cứu nguy cho toàn dân - Một lòng trung trinh son sắt bền - Hát giang sóng rền...Như hầu hết tác phẩm của Thẩm Oánh, bài “Trưng Nữ Vương” khá dài vì còn một chuyển đoạn rồi mới trở về điệp khúc.

Từ giai điệu của Trưng Nữ Vương, hôm nay nghe lại trong dịp giỗ nhớ ơn công đức Hai Bà, chợt liên tưởng đến việc có lẽ chúng ta, không ai không khỏi rùng mình trước giả thiết: Nếu cuộc khởi nghĩa Mê Linh thất bại?. Sau 219 năm bị ngoại thuộc, cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng mới nổ ra; và nếu không có thắng lợi giúp đất nước độc lập, dù vỏn vẹn có 3 năm, thì liệu có thể có cuộc khởi nghĩa thứ hai của Bà Triệu vào năm 248? Nếu cuộc khởi nghĩa Mê Linh thất bại thì dân tộc ta đã bị diệt vong, cùng chung số phận với các dân tộc trong cộng đồng Bách Việt. Vị cứu tinh của dân tộc Lạc Việt đã khiến cho dân tộc tiếp tục quật khởi để xây dựng nên những triều đại độc lập về sau, như Đại Việt và Đại Nam, góp mặt với thế giới hôm nay, chính là Hai Bà Trưng!.

Trưng Nữ Vương, dày đức cao ơn - Xin ứng linh ban phúc cho giang sơn hòa bình - Trưng Nữ Vương, nước non còn đó - Giống Lạc Hồng quyết kiên lòng bồi đền non sông… Những bài ca gọi hồn dân tộc: xin được vinh danh vậy với Trưng Nữ Vươngcủa Thẩm Oánh, một hùng ca bất tử của nhạc Việt; và đó còn là hình ảnh của bi kịch tình yêu thời tao loạn: Ải bắc quân thù kinh vó ngựa - Giáp vàng khăn trở lạnh đầu voi - Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá - Trăng chếch ngôi trời bóng lẻ soi (Trưng Nữ Vương, Ngân Giang). Mở ngoặc xin được nhắc lại một sự kiện nổi tiếng: Nhà thơ Đông Hồ (1906-1969) lúc giảng dạy tại Đại học Văn khoa Sài Gòn, khi giới thiệu bài Trưng Nữ Vương của Ngân Giang, vừa ngâm xong bài thơ,vì quá xúc động, ông đột quị. Sinh viên đưa đi cấp cứu nhưng vừa đến bệnh viện thì ông ra người thiên cổ...